Bijzondere voorstelling is eye-opener; “Ik heb het tóch maar gedaan !”

DELEN
Ayla Rosari (midden) : Ik ben blij dat ik hier sta, ik heb het toch maar gedaan.

Assen – Ayla Rosari, een vrouw met een bijzonder mooie naam, een bijzonder mooie vrouw. Een krachtige vrouw, die niet kijkt naar haar beperkingen maar naar haar mogelijkheden. Getroffen door een CVA en de diagnose vasculaire dementie. Toch wilde ze graag een dansvoorstelling organiseren en dat is haar gelukt. Afgelopen dinsdag was de uitvoering in Nieuw Graswijk, het zorgcentrum waar ze woont.

In de eerste dagen van haar verblijf in Nieuw Graswijk ontmoette ze miMakker Sophie en meteen dacht ze: “Die vrouw is goed in wat ze doet”. Ze zag de miMakker contact maken op een manier zoals zij het ook graag zou doen; onbevangen, zonder oordeel, meegaand in het hier en nu. Ayla voelde zich in het begin erg ongelukkig in Nieuw Graswijk. Ze vond het confronterend en moeilijk om met de medebewoners samen te leven. Ze wilde graag contact met ze maken, maar ze zag ook hoe ingewikkeld dit was. Ze zag de verzorgsters ook worstelen. Ze wilden wel, maar in de praktijk zag ze dat het niet altijd lukte. Zo ontstond het idee om mee te lopen als miMaatje Doortje. Inmiddels gaat ze iedere vrijdagochtend samen met Sophie op zoek naar oprecht contact. Ze ervaart deze ochtenden als helend en zeer waardevol. Ayla: “De essentie van het hele verhaal gaat om verbinding”.

Ayla Rosari en Gerja Visscher (medewerker Interzorg en miMakker Sophie)

Een half jaar geleden sprak Ayla met Astrid de Visser, bestuurder van Interzorg. Astrid: “Ayla zei tegen mij: Wat zou het mooi zijn als ik hier dingen kon doen die mijn hart mij ingeeft. Dingen kon doen die ik normaal ook had gedaan. Dingen kon doen, waarmee ik mijn eigen leven kon ondersteunen. Mijn eigen leven gewoon kon voortzetten. En dat doe ik wel, maar jullie moeten mij er een beetje bij helpen”. Ayla volgde ooit de opleiding Dansacademie en Choreografie en wilde graag een dansvoorstelling organiseren. Project Hersenschimmen was ontstaan.

Samen zette men de schouders onder de wens, en het project van Ayla. Er werd contact gelegd met vier danseressen, jonge vrouwen die in het examenjaar van hun opleiding Kleinkunst van het Noorderpoort in Groningen zitten. De moeder van één van de vrouwen werkt in Nieuw Graswijk. Dorinde: “Ik hoorde het via mijn moeder, zij vertelde mij hierover. Ik heb zelf altijd al gedanst en toen dacht ik: Hallo ! Dit moet wel, ik had geen keuze, het moest gewoon gebeuren”.

Dorinde zocht contact met haar klasgenoten en vertelde dat ze een nieuw project had; “Jullie gaan meedoen, geen keuze”. De dames werden met open armen ontvangen in Nieuw Graswijk. Ze zeggen hierover zelf: “Het is anders dan je gewend bent, maar het is wel heel bijzonder om mee te maken. Het is mooi om iemands droom waar te maken. Dit vergeet je gewoon nooit weer”. Er werd, onder regie van Ayla, flink geoefend. De voorstelling werd tot in de puntjes voorbereid, inclusief een informatieboekje met uitleg over de essentie van het hele verhaal; Verbinding. Met haar voorstelling wil Ayla een stem zijn voor haar medebewoners.

De zaal in Nieuw Graswijk zat tijdens de voorstelling vol geïnteresseerden; bewoners, personeel, vrijwilligers, mantelzorgers. Gerja Visscher kondigde de voorstelling aan met de woorden: “Hartelijk welkom bij een hele bijzondere voorstelling waarover ik niet zoveel wil vertellen. Ik wil jullie eerst laten ervaren wat er gaat gebeuren”. De voorstelling was een mix van dans, drama en zang. De vier danseressen zorgden voor een vrolijke noot door te dansen op de muziek van Tulpen uit Amsterdam. Ayla beeldde, zittend op een stoel, haar onmacht, verdriet en woede uit, totdat ze Sophie ontmoette en het leven weer iets kleur kreeg.

Eén van de danseressen zong een mooi lied. Echt stil in de zaal werd het pas toen Ayla de microfoon pakte en begon te zingen, slechts begeleid door een piano.

“Ken je mij”, een lied van Trijntje Oosterhuis en zo passend bij de situatie van Ayla. Met een zuivere stem en vol emotie zong ze:

Ken je mij? Wie ken je dan?
Weet jij mij beter dan ik?
Ken je mij? Wie ben ik dan?
Weet jij mij beter dan ik?

Ogen die door de zon heen kijken
Zoekend naar de plek waar ik woon
Ben jij beeldspraak voor iemand
die aardig is, of onmetelijk ver,
die niet staat en niet valt
en niet voelt als ik,
niet koud en hooghartig

Hier is de plek waar ik woon
Een stoel op het water,
Een raam waarlangs het opklarend weer
Of het vallende duister voorbij vaart
Heb je geroepen? Hier ben ik

Ik zou een woord willen spreken
Dat waar en van mij is
Dat draagt wie ik ben,
dat het houdt,
Ik zou een woord willen spreken
Dat rechtop staat als mens die mij aankijkt en zegt
Ik ben jouw zuiverste zelf,
Vrees niet, versta mij, ik ben, ik ben

Ben jij de enige voor wiens ogen
Niet is verborgen van mijn naaktheid
Kan jij het hebben,
Als niemand anders,
Dat ik geen licht geef, niet warm ben,
Dat ik niet mooi ben, niet veel
Dat geen bron ontspringt
in mijn diepte
Dat ik alleen dit gezicht heb,
geen ander.
Ben ik door jou, zonder schaamte,
gezien, genomen,
door niemand minder?
Zou dat niet veel teveel waar zijn?
Zou dat niet veel teveel waar zijn?

Pijnlijk werd duidelijk welk verdriet er schuilt in Ayla, welke onmacht zij voelt, wat ze ons duidelijk wil maken; “Vrees niet, versta mij, ik ben, ik ben”. Geef je dan een applaus of ben je juist stil na afloop ? Een ieder reageerde op zijn eigen manier. Men knuffelde, men sprak met haar, men zat stil op een stoel na te denken.

Psycholoog Niek Poelstra

Na de pauze was er tijd voor een interactie met het publiek. De reacties waren lovend. Psycholoog Niek Poelstra gaf de aftrap met de woorden: “We zijn allemaal verrast door deze voorstelling. We hebben geen introductie gehad en ik vind dat eigenlijk wel heel erg mooi. We zijn hier gaan zitten en het is ons overkomen”.

Eén van de aanwezigen zei: “Als je in jouw toestand nog jouw oude vak zo kunt opvangen, dan is dat een dik verdiend compliment waard. Namens ons allen wil ik jullie dat heel graag geven. Jullie hebben mij geraakt”. En iemand anders wilde nog kwijt: “Ik vond het heel erg vanuit het hart. Alles ligt er in, al je woede, alles wat jou is overkomen. En dat voelde ik zo ontzettend, zo mooi, dat je dat een podium hebt kunnen geven. Ik heb echt enorm van je genoten. Het kwam echt binnen in ons hart. Ik vond het echt super”.

Niek vulde later nog aan: “Ayla heeft CVA’s gehad, maar daar gaat het niet om. Ayla is niet de CVA, Ayla is geen dementie en dat geldt voor alle mensen hier. Ayla is vooral kunstenaar en daar heeft ze iets mee gedaan, heeft ze iets mee laten zien. Ik denk dat je van jezelf heel veel hebt laten zien, maar dat je ook hebt laten zien wat de betekenis van kunst kan zijn. Door te kijken, door bewust te kijken, gaan wij ook andere dingen weer zien. En ik denk dat de voorstelling daar ook heel erg over gaat. In het boekje staat de motivatie beschreven; anders leren kijken naar mensen. Als je mensen ziet, kun je contact gaan maken. Als je daaraan voorbij gaat, gaat het niet werken. Wat je hier zag waren allerlei verschillende mensen, allerlei verschillende emoties. Ik heb mooie mensen gezien, dansende mensen, blije mensen, maar ook verdrietige mensen. Maar bovenal heb ik gewoon mensen gezien. Vanuit contact is er iets mogelijk en kunst kan je daarbij helpen. Je kunt niet één blik hebben en die vasthouden. De wereld leeft en beweegt, mensen leven en bewegen. Onze blik moet open en scherp blijven om dat te kunnen zien, om contact te maken. Dat is wat kunst doet, een spiegel voor ons allemaal. En daarmee heb je een gigantisch groot cadeau gegeven aan mensen.

Hier is mij ongelooflijk veel duidelijker nog geworden dan het al was, hoe belangrijk het is om contact te maken, mensen te zien. Niet alleen voor mij, maar juist ook voor degene die gezien wordt. Gezien worden is één van de essentiële behoeften van mensen. Als je gezien wordt, gezien voelt, voel je je begrepen, is er ruimte voor wat je nodig hebt, ontstaat het contact en kun je iets gaan doen. Dat is in ieder geval iets dat ik meeneem van Nieuw Graswijk maar ook van deze voorstelling. Dus dankjewel. Als je dan vervolgens hier iemand ziet, mensen die verdwaalt zijn of zoekend rondkijken, dan komt misschien eerder de realisatie: Hee ik kan contact maken, ik kan houvast bieden, kijken wat iemand nodig heeft en van daaruit ER ZIJN”.

Astrid de Visser vroeg Ayla: “Had je een paar maanden geleden gedacht dat je hier zo zou staan ?” Het antwoord van Ayla: “Ik ben blij dat ik hier sta, ik heb het tóch maar gedaan !”

Astrid de Visser bedankt de vier danseressen

Dankbaar ben ik, Monique, dat ik bij de voorstelling voor genodigden aanwezig mocht zijn en haar verhaal mocht opschrijven. Ik ben diep onder de indruk van de kracht van Ayla; kijkend naar de mogelijkheden en niet naar de beperkingen. Haar droom kwam uit en wij mochten deel uitmaken van haar droom. Zoals Niek Poelstra zei: “Er zijn”. Ware woorden in combinatie met Ayla haar doel: Verbinding. En het verbinden is uitstekend gelukt.

Ayla, door je kwetsbaarheid toonde jij juist je kracht. Je bent een voorbeeld voor velen. Je hebt ogen geopend en ons laten nadenken. En, zoals er werd gezegd: Het smaakt naar meer ! Heel hartelijk dank !

Gerja Visscher, miMakker Sophie, medewerker Interzorg

Tekst en foto’s: M. Babtist

Note 21 september 2017:
Begin augustus was de tweede uitvoering van deze voorstelling en daar werd bekend gemaakt dat de diagnose vasculaire dementie is aangepast naar Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH).

Op 22 september wordt de voorstelling voor de derde keer opgevoerd, dit in het kader van de Alzheimer Week. Plaats: Interzorg Noord Nederland, locatie Anholt, Paul Krugerstraat 1, 9401 AG Assen. Aanvang 19:30 uur.