De wilde TT nachten van Assen – Deel II

DELEN

De wilde TT nachten van Assen – Deel II

De TT staat weer voor de deur en met het oog op deze laatste zaterdag in juni zullen we regelmatig in “uitgelicht” een aantal bekende coureurs uit Assen en opmerkelijke gebeurtenissen presenteren. Deze keer het verhaal over de roemruchte TT Nachten oftewel De wilde TT nachten van Assen. ( Zie ook Deel I )

Bierblikjes

De reactie van de autoriteiten op de provocaties en het  geweld van de groepen ‘branieschoppers’ was in Assen niet anders dan elders. Na  afloop van de TT-nacht van 1969 vertelde de Asser burgemeester Grolleman dat  drie keer scheepsrecht was en dat het in zijn ogen tijd was geworden voor echte  maatregelen; hij wilde de bierblikjes verbieden. Daar was drie jaar geleden de  ellende mee begonnen, aldus Grolleman …. De TT-nacht van 1970 was dan ook de eerste zonder het  allesoverheersende gerinkel en gerammel van bierblikjes. Assen dronk een nacht  lang uit plastic bekertjes, maar van het beloofde positieve  effect van het ontbreken van geëigende  munitie kwam niet veel terecht. Het duurde weliswaar iets langer voor de  ellende begon, maar daarna was het opnieuw goed raak. Zestig arrestanten konden  worden geboekt nadat om half elf de eerste trottoirtegel onder het uitspreken  van het populaire ‘Hi-ha-happening’ richting politie gegooid was. Dat waren  ‘professionele relschoppers’ die met de toen befaamde ‘trein uit Amsterdam’ hun  bijdrage aan de feestvreugde kwamen leveren.

tt-nacht-1969De Asser Courant stond ook op 26  juni 1970 weer met de neus vooraan: “Later die avond dezelfde tonelen als vorig  jaar. Met traangas is de politie royaal. Tegen één uur is de hele binnenstad  vergeven van het gas. Het waren steeds een paar mensen, die de politie het  leven zuur maakten. Weloverwogen, niet dronken en vooral met veel plezier. Met  de trein van tien over elf komen ze aan. Ze trekken direct naar het centrum.  Speciale groepen knokkers uit het westen. Kwart voor twee een ‘aanval’.  Duizenden jongeren tegenover tien, vijftien agenten met karabijnen en schilden.  Vijftig meter straat, bezaaid met stenen en vernielde verkeerspalen, scheiden  ordedragers en ordeverstoorders. De meeste jongeren passief. Van een paar moet  het komen. Van de duizend mensen gooien er welgeteld acht met stenen”.

Ondanks het feit dat de 500 man sterke politiemacht toch  weer zijn toevlucht moest zoeken tot de gebruikelijke middelen, toonde  burgemeester Grolleman zich voorzichtig tevreden over het strijdverloop. Dit  jaar had men voor het eerst de tactiek van het ‘keep moving’ beproefd en met succes,  vertelde de burgemeester. ‘Keep moving’ hielde in dat de relschoppers door de  mobiele eenheden voortdurend van de ene kant van de stad naar de andere gemept  werden. Er waren maar weinigen die net als de burgemeester lichtpuntjes in de  taferelen zagen. Zo noemde de VVV-voorzitter Gerrit Timmer het ontbreken van  activiteiten en bandjes op straat  als  één van de mogelijke oorzaken van de ellende; “De stad in feestsfeer lijkt meer  op een begrafenis”, noteerde de Drentse en Asser Courant op 27 juni 1970 uit  zijn mond.

Grolleman repliceerde onmiddellijk weinig voor het plan van Timmer  te voelen. Meer activiteiten zou nóg meer politie vragen om de orde te  handhaven. Ondertussen weken meer en meer Assenaren uit naar de donderdagavond  als ‘hun’ avond en beperkten de meesten zich vrijdagsavond tot een wandeling  door de stad in de vooravond van de TT-nacht om daarna voor een krakend en  piepend radiotoestelletje de politiezender te volgen die in een soort  geheimtaal verslag deed van de veldslagen. Menig Assenaar pinkte zo’n TT-nacht  een traantje weg. Het was onduidelijk of zulks werd ingegeven door verdriet  over wat verloren leek, of door de deken van traangas die over de stad heen  lag.

Wild World

tt-nacht-1969-2De nacht van 1971 verschilde nauwelijks van de vier  rumoerige nachten daarvoor. Het ging deze keer mis toen de eigenaar van De  Passage de ruiten van zijn propvolle etablissement liet blinderen. De menigte  buiten vergaapte zich aan de hotpants van zangeres Marjan Stienstra en  café-eigenaar Dijkstra vreesde voor zijn ruiten. Echt mis ging het die nacht  overigens met de ruiten van meubelzaak Zandbergen aan het Koopmansplein (dat in  die jaren in wording was). Bij Zandbergen was aan het eind van de nacht geen  ruit meer heel. Voor de eigenaar was het het jaar daarop een aanleiding z’n  ruiten deskundig dicht te laten timmeren. Wie in de TT-nacht van 1972 door de  kijkgaten bij Zandbergen naar binnen keek, zag een grafzerk waaronder volgens  de maker de ouderwetse TT-nachten begraven lagen.

Het jaar 1972 vertoonde vrijwel hetzelfde beeld: tot en met  het dichttimmeren van de ruiten van De Passage dat ook nu weer als een  startsein voor de ongeregeldheden leek te werken. De charges van de mobiele  eenheid strekten zich uit tot in jongerencentrum Rammenask aan de Brink dat  voor deze gelegenheid bij wijze van experiment de hele nacht was opgengebleven.  ‘O baby, baby, it’s a wild world’ klonk de hit van Jimmy Cliff door de  luidsprekers in de stad. En daar was iedereen die voor de politiepaarden uit  voor zijn leven rende , het graag mee eens.

Werkgroep TT-feest

Wat weinigen zich in die TT-nacht van 1972 hebben  gerealiseerd, is dat dat jaar de laatste grote TT-rellen bleken te zijn. Het  geweld leek West-Europa plotseling – na een jaar of vijf, zes – weer te  verlaten. De Asser TT-nacht van 22 juni 1973 was weer een ‘nacht vol sfeer en  vrolijkheid als vanouds’, schetste de Drentse en Asser Courant. Burgemeester  Grolleman deed er in zijn evaluatie nog een schepje bovenop: “Om een uur of  drie begonnen op de Nieuwe Huizen twee jongens stenen uit de straat te halen,  maar niemand had belangstelling voor de activiteiten van het tweetal, omdat er  nog zoveel te beleven viel”.

Het jaar 1973 was het eerste waarin de Werkgroep TT-feest  actief was. Het gezelschap was op 24 januari van dat jaar voor het eerst bij  elkaar gekomen ten huize van sociaal-cultureel werker Marius Hille Ris Lambers.  De deelnemers waren afkomstig uit kringen van de gemeente, de politie, het  welzijnswerk en het bedrijfsleven. Als probleemstelling formuleerde men: “Het  probleem van de TT-nacht is de verveling bij grote groepen mensen. Hierdoor  krijgen de relschoppers de kans rellen uit te lokken. Er is publiek dat ernaar  kijkt en voor applaus zorgt. Als dit publiek op een andere manier wordt  beziggehouden, krijgen de rellenmakers geen kans. Zonder publiek is er voor  rellenmakers geen aardigheid aan”.

De werkgroep was geïnspireerd door de adviezen van de Leidse  criminoloog Buikhuizen die de stelling had geponeerd dat er voor  verrassingselementen moest worden gezorgd om de menigte af te leiden. Joop  Wellen was destijds als kersvers gemeenteambtenaar bij de werkgroep betrokken:  “Er is breed gediscussieerd hoe zoiets aan te pakken. In al die discussies  stond één ding centraal: we moeten iets doen aan die verveling. Die moeten we  wegnemen. Ik denk dat het daarnaast ook wel paste in het tijdsbeeld. Je zag het  niet alleen in Assen. Achteraf zeggen we natuurlijk dat we door het organiseren  van activiteiten de zaak rustig hebben gehouden. Misschien was het ook wel  rustig gebleven doordat de tijd aan het veranderen was”.

Met dank aan:

Martin Hiemink deed de research voor dit artikel. Hij las de jaargangen van de Drentsche en Asser Courant erop na en sprak onder andere met Joop Wellen van de Gemeente Assen. Bertus Boivin schreef de tekst.  Eervolle vermelding: Asser Historisch Tijdschrift ( juni 2000 ) Met dank aan S. Kooistra –  In en Om Assen.

Foto’s Deel I: Gemeentearchief Assen – Foto archief Gemeentepolitie Assen; collectie L. Huizinga, Assen – II Geschiedenis24)