De krankzinnige militair uit Assen

DELEN
De krankzinnige militair uit Assen




ASSEN – In de vroege ochtend van 10 mei 1940 vielen Duitse troepen Nederland binnen. Het Nederlandse leger was, mede door de neutraliteit van Nederland, onvoldoende voorbereid op een inval en werd in enkele dagen onder de voet gelopen.

De Duitse troepen die via de oostgrens in het noorden Nederland binnen vielen hadden de opdracht op te rukken richting Afsluitdijk om deze in te nemen en te trachten scheepsruimte te vinden om het IJsselmeer over te steken. Een tweede doel was de controle te verkrijgen over de spuisluizen bij Kornwerderzand en Den Oever.

Aanval op de Wonsstelling

Onder leiding van generaal-majoor Kurt Feldt trok de 1e cavaleriedivisie, een onderdeel van de Duitse Wehrmacht, te voet, met paard en wagen, motoren en licht gepantserd materieel op richting Friesland, waar ze ten oosten van de Afsluitdijk stuitten op een acht kilometer lange boogvormige verdedigingslinie: De Wonsstelling. Deze verdedigingslijn liep van Zurich in het noorden langs de Gooiumervaart en Melkvaart via Gooium, Haaijum en Wons naar Makkum.

De Wonsstelling
Door OpenStreetMap – OpenStreetMap, CC BY-SA 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18443091

De stelling bestond uit met hout en grond versterkte versterkingen die als molshopen de weilanden ontsierden. Men had geen kuilen en loopgraven kunnen graven vanwege het stijgende grondwater en stukken land die onder water waren gezet. De grote bulten in de weilanden vielen zodanig op dat ze een makkelijke prooi waren voor vijandelijke eenheden. Het was niet te vergelijken met de betonnen kazematten van de Stelling Kornwerderzand enkele kilometers verderop.

De versterkte Duitse 1e Kavallerie Division telde 15.000 man en trok langzaam op richting Afsluitdijk maar raakte in hevig gevecht rondom de Wonsstelling. De Duitse aanval werd in de vroege morgen van 12 mei ingezet door een gevechtseenheid onder leiding van Freiherr luitenant-kolonel Von Edelsheim.

Vreemd gedrag

Ten hoogte van Makkum commandeerde sergeant-majoor Bauke de Jong uit Assen de derde secties van de met zand bedekte houten bunkers van de Wonsstelling. De 45-jarige De Jong begint, nadat hij heeft vernomen dat de Duitsers in aantocht zijn, vreemd gedrag te vertonen.

Bevelvoerder van de zuidelijke punt van de Wonsstelling, kapitein C. Mars, krijgt van de commandant van de tweede sectie bericht, dat eigen troepen die belast waren met het halen van voedsel, werden beschoten door de commandant van de derde sectie. Mars deelde telefonisch mede dat men beter moest uitkijken, maar aan de klachten kwam geen einde. De kapitein gaf opdracht aan tweede-luitenant Manders om zich van de toestand op de hoogte te gaan stellen. Manders rapporteerde dat commandant sergeant-majoor De Jong weliswaar een vreemde indruk maakte, maar dat hij naar zijn mening weer gekalmeerd was. De meldingen van onnodig vuren hielden echter aan, waarop kapitein Mars de sergeant-majoor De Jong ontbood op zijn commandopost voor een onderhoud onder vier ogen. De Jong liet de kapitein weten oververmoeid te zijn en kapitein Mars nam hem daarom mee naar een boerderij tegenover de commandopost en raadde hem aan eerst iets te eten en dan rust te nemen.

Toen kapitein Mars wilde vertrekken kreeg hij van een soldaat een bericht gebracht. Hierop stond een advies om sergeant-majoor De Jong van zijn commando te ontheffen. Hij zou een goederenwagen hebben beschoten. De kapitein liep terug om zich op de hoogte te stellen van dit bericht, maar hoorde direct schoten. Sergeant-majoor De Jong had een burger neergeschoten. Ook vuurde hij op luitenant Manders en trof hij mitrailleurhersteller soldaat T. Boomsma. De 45-jarige beroeps militair uit Assen bleek krankzinnig te zijn geworden. Hij vertrouwde niemand meer en schreeuwde om de haverklap ‘Verraad, verraad’. Om verder bloedvergieten te voorkomen gaf kapitein Mars rond 19.00 uur het bevel om de sergeant-majoor uit te schakelen. Sergeant-majoor Bauke de Jong werd uiteindelijk dodelijk getroffen.

Overlijdensakte B. de Jong Assen

Soldaat Boomsma die door vijf kogels werd neergeschoten door De Jong overleefde de aanval. De Wonsstelling viel met meer moeite dan verwacht op 12 mei. De stelling bij Kornwerderzand hield vervolgens stand tot de Nederlandse capitulatie op 15 mei. De strijd rondom de Afsluitdijk kostte 18 Nederlanders het leven. Sergeant-majoor Bauke de Jong ligt begraven op de Zuiderbegraafplaats aan de Beilerstraat in Assen.

H. de Jong


2Divorce Assen


Bowlen in Assen