Het verdwenen propellerblad van Lancaster JB154

DELEN
Het verdwenen propellerblad van Lancaster JB154




ASSEN – In de namiddag van woensdag 20 oktober 1943 vertrokken vanuit Engeland 386 vliegtuigen richting Leipzig, vooraf gegaan door 73 Pathfinders met als taak de route en de doelen te mankeren.

Het was buitengewoon slecht weer, met hevige onweersbuien, hagel, sneeuw en dichte wolken. Elf Pathfinders van het 83ste squadron vertrokken vanuit Wyton. Twee van hen keerden niet van de missie terug. De aanvalsgolf op Leipzig werd geen succes. Door dichte bewolking waren de fakkels, die de doelen markeerden, niet of nauwelijks te zien en waren deze over een te groot gebied verspreid.

AVRO LancasterDoor ijsafzetting werd niet op grote hoogte gevlogen, waarschijnlijk is dat de Lancaster MK3 JB154 bommenwerper noodlottig geworden. Het trage vliegtuig dat slechts 450 kilometer per uur maximaal kon vliegen werd boven Rolde aangeschoten in een vuurgevecht en vloog onmiddellijk in brand. Met grote snelheid raasde het toestel naar beneden om uiteindelijk 22.45 uur in het weiland van boer Joling bij Anreep neer te storten. De Lancaster had zich met zijn neus in de grond geboord en was vervolgens ontploft. De JB154 was neergehaald door de 23-jarige ‘Oberfeldwebel ‘ Heinz Vinke. Deze Duitse piloot was opgestegen vanaf het vliegveld Bergen met een ME 110. Het was zijn 25e slachtoffer op een totaal van 54.

846c848af840ebd5d3fe1831adf04525
‘Oberfeldwebel ‘ Heinz Vinke

In eerste instantie was er over het lot van de bemanning niets bekend. De bezetter nam de bewaking al snel over van de Nederlandse politie en hield nieuwsgierigen op een afstand. Dit leidde tot een stroom van geruchten in de buurt. Later bleek dat de verkoolde resten van alle bemanningsleden nog in het vliegtuig zaten. Eerst werden er vijf bemanningsleden geteld. Later werd de zesde gevonden en nog weer later bleken er zeven bemanningsleden in het toestel te hebben gezeten. De namen van de zeven omgekomen bemanningsleden luiden: Albert C. Branch, Archibald G.A. Cochrane, Clarence W. Foster, Roy L. Taylor, Albert E. Evans, Richard J. Manton en Frank Earnshaw.

Graven bemanning Lancaster Anreep

Tijdens de begrafenis op 23 oktober werden de inwoners van Assen door de Duitse bezetters geweerd. Dat zij het daarmee niet eens waren bleek de volgende dag overduidelijk. De zeven graven waren bedolven met bloemen.

Propeller

Ruim 27 jaar later krijgt Alex Dries van zijn vader Henk Dries Sr. de opdracht om de bovenlaag van hun weiland in Anreep weg te schuiven om zodoende bij het gele zand te kunnen dat dient om de in aanbouw zijnde N33 te voorzien van een onderlaag zand. “Bij het wegschuiven van de bovenlaag met de bulldozer zie ik langs de schuifplaat een rits munitie. Grote kogels, maar ook veel kleine onderdelen van de Lancaster die er in 1943 is neergestort. Ik schoof verder en stoot ineens tegen een propellerblad van het gecrashte vliegtuig”. Dries trekt het blad verder uit de grond, maar als even later iemand van Rijkswaterstaat langs komt om te kijken of alles goed verloopt, laat de man weten het propellerblad wel mee te nemen. Het verdwijnt in de achterbak van zijn auto. “Toen ik na het werk thuis kwam vertelde ik het voorval aan mijn vader. Ik vond het namelijk niet eerlijk, dat deze man de propeller mee had genomen die ik had gevonden. Notabene in de grond van het weiland van mijn vader”, zo verteld Dries. “Mijn vader zei tegen mij dat ik m’n mond moest houden. De opdracht om zand te leveren en het werk wat we ermee hadden was belangrijker”. Waarschijnlijk wilde de heer H. Dries sr. geen conflicten met de Rijkswaterstaat, Provincie etc. voor vervolgopdrachten in de toekomst. Er werd niet meer over gepraat.

Monument Anreep

“Ik vond destijds wel meer kleine brokstukken van het vliegtuig tijdens werkzaamheden met de bulldozer. Ik heb ook de kachel gevonden die in het toestel zat. Het apparaat viel meteen op omdat het helemaal van messing was en niet veel was beschadigd”.

Het gezin Dries was destijds verhuist van de Anreperstraat naar de Kanaalstraat in Assen en daar bewaarde Alex Dries alle gevonden overblijfselen van het vliegtuig en de munitie onder de werkbank in de schuur. “Vele jaren later verhuisden we weer terug naar de Anreperstraat en helaas zijn de gevonden stukken blijven liggen in de schuur aan de Kanaalstraat”.

Alex Dries ziet de propeller pas weer terug als in 1999 het monument voor de gecrashte Lancaster wordt onthult in de nabijheid van de rampplek alwaar nu het de zandwinput “Gat van Dries” ligt.

Oprichting Lancaster Monument Anreep

De oprichting van het monument was een initiatief van de heer H. Dries sr. die het ongeluk destijds heeft zien gebeuren. Hij was de eigenaar van de grond waarop het monument is geplaatst. Aanleiding voor oprichting was de terugvondst van het propellerblad van het vliegtuig. Deze was in het bezit van R. Hilbrands. Ook W.M. Arents, lid van de Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945, was betrokken bij de oprichting. Het monument is onthuld op 20 oktober 1999.

Anreep Monument Lancaster

Wederom verdwenen

Vier jaar na de officiële onthulling van het monument is het originele propellerblad gestolen. Het enige teruggevonden exemplaar is ruw en met veel kracht van z’n sokkel getrokken. Een jaar later schenkt de RAF een soortgelijk propellerblad, dat tot heden nog steeds het monument siert. Het origineel is nooit meer teruggevonden.

Herdenkingssteen Lancaster Monument

Na een restauratie is het monument opnieuw onthuld op 5 mei 2004 door Ann Rowland-Branch, de zus van de destijds omgekomen boordwerktuigkundige Albert E. Evans. Tijdens deze plechtigheid vloog het historische vliegtuig Lancaster PA 474 van de Royal Air Force enkele keren over het monument.

In 2008, 65 jaar naar de crash van de Lancaster, krijgt Erven Dries op 9 april een brief van het Comité Vrienden van het Lancaster Monument Anreep. Er zit een bijgesloten brief bij met de mededeling dat burgemeester en wethouders van Assen op 13 maart 2008 hebben besloten om de wegen rondom het monument in Anreep namen te geven. Het stuk weg vanaf de viaduct tot aan het “Gat van Dries” dat vanaf 20 oktober 2008 Driesweg heet. Dries sr. kwam veertien dagen voor zijn overlijden zelf met dit verzoek tot vernoeming. Hij deed dit aan de voorzitter van het comité Dhr. W.M. Arents, die blij waren met e vernoeming daar Dhr. Dries sr. een groot aandeel heeft gehad in de totstandkoming van het monument.

In juli 2012 werd het vliegtuigje met de gebroken vleugel, dat een belangrijk deel van het monument is, met geweld van de rest van het monument gescheiden. Ook in mei 2013 wordt het monument weer beschadigd en het vliegtuigje er met bruut geweld vanaf gestolen. Het Lancaster Monument wordt in juli 2014 voor de vierde keer vernield. Het bronskleurige vliegtuigje is ook deze keer weer met geweld van het monument gerukt.

Oproep

Degene die wellicht weten waar het originele propellerblad is gebleven of één van de gestolen exemplaren van het bronzen vliegtuigje van het monument. Laat het ons weten, desnoods anoniem. Tips of informatie? Mail onze redactie!


2Divorce Assen


Bowlen in Assen